Nhằm thúc đẩy đà tăng trưởng kinh tế và tiếp sức cho cộng đồng doanh nghiệp trong giai đoạn khởi nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn cơ chế miễn thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) dành riêng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Chính sách này thiết lập một hành lang ưu đãi tài chính mạnh mẽ, hỗ trợ trực tiếp cho các thực thể kinh doanh mới thiết lập hệ thống vận hành.
Thông tin cập nhật từ Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy quy định này có hiệu lực thi hành từ ngày 17/05/2025 và chính thức áp dụng đồng bộ cho kỳ tính thuế năm 2025. Bài viết dưới đây sẽ phân tích toàn diện các tiêu chí định danh, điều kiện thụ hưởng và danh mục loại trừ để hỗ trợ các nhà quản trị doanh nghiệp chủ động áp dụng chính xác.
Đối tượng áp dụng và khung thời gian hưởng ưu đãi miễn thuế
Căn cứ theo văn bản hướng dẫn, chính sách ưu đãi thuế được thiết lập dựa trên các nguyên tắc thời gian và điều kiện cấp phép cụ thể:
Thời hạn miễn thuế: Doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu sẽ được áp dụng cơ chế miễn thuế TNDN trong vòng 03 năm liên tục.
Phương thức tính thời gian: Mốc thời gian ưu đãi được tính liên tục bắt đầu từ năm đầu tiên doanh nghiệp được cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (GCNĐKDN) lần đầu.
Xử lý trường hợp chuyển tiếp: Nếu doanh nghiệp được cấp GCNĐKDN trước thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 phát sinh hiệu lực thi hành nhưng vẫn đang trong thời gian hưởng ưu đãi, thì tiếp tục được áp dụng chính sách miễn thuế theo quy định này cho khoảng thời gian còn lại.
Áp dụng cho khối ngoại: Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cũng được hưởng đặc quyền miễn thuế TNDN trong 03 năm nếu đáp ứng đồng thời 2 điều kiện: Được thành lập, đăng ký hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, được cấp GCNĐKDN lần đầu; đồng thời thỏa mãn đầy đủ các tiêu chí xác định DNNVV theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và Nghị định 80/2021/NĐ-CP.
Tiêu chí định danh quy mô doanh nghiệp để thụ hưởng chính sách
Cơ chế phân loại quy mô doanh nghiệp để áp dụng chính sách miễn thuế được bóc tách rõ rệt dựa trên tính chất của từng lĩnh vực hoạt động, cụ thể theo các chỉ số định lượng:
Lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng:
Doanh nghiệp siêu nhỏ: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 3 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 3 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 10 người.
Doanh nghiệp nhỏ: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 50 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 20 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 100 người.
Doanh nghiệp vừa: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 200 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 100 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 200 người.
Lĩnh vực thương mại và dịch vụ:
Doanh nghiệp siêu nhỏ: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 10 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 3 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 10 người.
Doanh nghiệp nhỏ: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 100 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 50 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 50 người.
Doanh nghiệp vừa: Tổng doanh thu năm nhỏ hơn hoặc bằng 300 tỷ đồng HOẶC tổng nguồn vốn nhỏ hơn hoặc bằng 100 tỷ đồng; đi kèm quy mô lao động bình quân năm có tham gia BHXH không quá 100 người.
Các trường hợp doanh nghiệp không được áp dụng chính sách ưu đãi
Để đảm bảo tính minh bạch và ngăn chặn hành vi trục lợi chính sách thông qua hình thức tái cấu trúc doanh nghiệp ảo, cơ quan thuế không áp dụng cơ chế miễn thuế cho các đối tượng sau:
Doanh nghiệp được hình thành mới do thực hiện các thủ tục sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, hoặc tiến hành chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
Doanh nghiệp thành lập mới mà người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh hoặc cá nhân nắm giữ tỷ lệ vốn góp cao nhất đã từng tham gia điều hành hoạt động kinh doanh (với vai trò đại diện pháp luật, thành viên hợp danh, chủ vốn góp lớn nhất) tại các doanh nghiệp đang hoạt động hoặc đã giải thể nhưng thời gian tính từ mốc giải thể đến khi lập doanh nghiệp mới chưa đủ 12 tháng.
Doanh nghiệp thuộc các trường hợp đặc biệt quy định tại điểm b khoản 3 Điều 7 Nghị định 20/2026/NĐ-CP hoặc có khoản thu nhập quy định tại khoản 3 Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15.
Danh mục các khoản thu nhập bị loại trừ khỏi phạm vi miễn thuế
Ngay cả khi doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ tiêu chí quy mô, chính sách ưu đãi vẫn sẽ bóc tách và loại trừ tuyệt đối (không cho phép miễn thuế) đối với các khoản thu nhập phát sinh từ những hoạt động sau:
Thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng vốn hoặc chuyển nhượng quyền góp vốn kinh doanh.
Thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng bất động sản (ngoại trừ khoản thu nhập có được từ việc đầu tư xây dựng nhà ở xã hội theo đúng quy định pháp luật).
Thu nhập phát sinh từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, hoặc chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác và chế biến khoáng sản.
Thu nhập thu về từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh vận hành ở bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.
Thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác các loại khoáng sản, dầu khí và tài nguyên quý hiếm khác.
Thu nhập có được từ hoạt động sản xuất và kinh doanh trò chơi điện tử trên nền tảng mạng internet.
Thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh, sản xuất hàng hóa, dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ các hoạt động trực tiếp sản xuất, lắp ráp các mặt hàng ô tô, máy bay, trực thăng, tàu lượn, du thuyền và hoạt động lọc hóa dầu).
Việc thấu hiểu bản chất kỹ thuật và các điều kiện ràng buộc của Nghị định 20/2026/NĐ-CP giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa thiết lập kế hoạch tài chính chuẩn xác, thực thi đúng quyền lợi miễn thuế hợp pháp và tránh các rủi ro bị truy thu, xử phạt hành chính từ cơ quan quản lý.