Trong hoạt động quản trị tài chính doanh nghiệp, việc triển khai các dự án xây dựng ngoài địa bàn tỉnh, thành phố nơi đặt trụ sở chính đòi hỏi bộ phận kế toán phải nắm vững các quy định về phân bổ nghĩa vụ thuế địa phương. Nhằm giúp các nhà thầu tối ưu hóa quy trình tuân thủ, Cục Thuế Thành phố Hồ Chí Minh đã đưa ra những hướng dẫn tóm tắt, giúp làm rõ các tiêu chí xác định đối tượng, hạn mức và quy trình quản lý dòng tiền thuế phát sinh từ các công trình ngoại tỉnh.
Dưới đây là phân tích chi tiết quy trình nghiệp vụ theo quy định hiện hành giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro pháp lý một cách hiệu quả.
Đối tượng áp dụng và tỷ lệ tính thuế tại địa phương
Nghĩa vụ kê khai và nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) tại địa phương nơi có công trình được kích hoạt dựa trên phương thức ký kết hợp đồng và địa điểm thực tế của dự án:
Điều kiện đối tượng: Áp dụng trực tiếp đối với các nhà thầu xây dựng ký kết hợp đồng kinh tế trực tiếp với chủ đầu tư để triển khai thi công các công trình xây dựng tại tỉnh, thành phố khác nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Mức thuế suất phân bổ: Doanh nghiệp thực hiện trích nộp thuế vào ngân sách địa phương nơi có công trình theo tỷ lệ 1% trên doanh thu chưa thuế GTGT.
Công thức xác định: Số thuế GTGT phải nộp tại địa phương được tính bằng doanh thu chưa thuế GTGT phát sinh từ hoạt động xây dựng tại chính tỉnh đó nhân với tỷ lệ 1%.
Tiêu chí miễn phân bổ nghĩa vụ thuế đối với công trình nhỏ
Để giảm bớt gánh nặng thủ tục hành chính cho doanh nghiệp đối với các dự án có quy mô nhỏ, cơ quan thuế áp dụng cơ chế miễn phân bổ số thu nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
Doanh nghiệp không thành lập đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh đăng ký chính thức tại tỉnh nơi có công trình.
Tổng giá trị của công trình xây dựng ngoại tỉnh (đã bao gồm thuế GTGT) có giá trị dưới 1 tỷ đồng.
Đối với các trường hợp này, nhà thầu không cần thực hiện quy trình phân bổ nghĩa vụ thuế vãng lai về địa phương nơi thi công mà sẽ kê khai tập trung tại trụ sở chính.
Quy trình 3 bước kê khai và cơ chế bù trừ thuế tự động
Việc vận hành tờ khai thuế vãng lai được liên thông chặt chẽ giữa địa bàn có công trình và nơi đặt trụ sở chính của nhà thầu thông qua hệ thống quản lý thuế điện tử:
Bước 1 - Kê khai và nộp thuế tại địa phương có công trình: Kế toán tiến hành lập và nộp hồ sơ khai thuế theo Mẫu số 05/GTGT (ban hành kèm theo Thông tư số 80/2021/TT-BTC, được sửa đổi bổ sung bởi Thông tư số 40/2025/TT-BTC) cho cơ quan thuế địa phương nơi có công trình, đồng thời nộp số tiền thuế 1% đã tính toán vào kho bạc nhà nước tại tỉnh đó.
Bước 2 - Tổng hợp doanh thu tại trụ sở chính: Doanh nghiệp thực hiện đưa toàn bộ phần doanh thu phát sinh từ hoạt động xây dựng ngoại tỉnh vào tờ khai chung tại trụ sở chính để xác định tổng nghĩa vụ thuế GTGT của toàn doanh nghiệp trong kỳ.
Bước 3 - Kích hoạt cơ chế bù trừ tự động: Hệ thống quản lý thuế sẽ tự động đối soát chéo dữ liệu. Số tiền thuế GTGT doanh nghiệp đã nộp tại tỉnh nơi có công trình sẽ được hệ thống khấu trừ trực tiếp vào tổng số thuế phải nộp trên tờ khai tại trụ sở chính, đảm bảo doanh nghiệp không bị trùng lặp nghĩa vụ tài chính.
Việc chuẩn hóa quy trình phân bổ thuế xây dựng ngoại tỉnh không chỉ giúp doanh nghiệp thực hiện đúng trách nhiệm đóng góp vào ngân sách các địa phương mà còn tối ưu hóa được dòng tiền nhờ cơ chế bù trừ tự động trên hệ thống dữ liệu liên thông quốc gia.