Trong bối cảnh Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024 đã chính thức đi vào đời sống, nhiều cá nhân vừa tham gia điều hành hộ kinh doanh (HKD), vừa làm việc tại các doanh nghiệp theo hợp đồng lao động đang băn khoăn về nghĩa vụ đóng BHXH. Câu hỏi đặt ra là: Liệu một cá nhân có phải đóng song song hai loại BHXH bắt buộc hay không?
Dưới đây là những giải đáp chi tiết dựa trên hành lang pháp lý mới nhất để giúp bạn đọc nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
Nguyên tắc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Theo quy định tại Luật BHXH năm 2024 và hướng dẫn chi tiết tại Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, pháp luật Việt Nam hiện nay áp dụng nguyên tắc thứ tự ưu tiên đối với người lao động cùng lúc thuộc nhiều đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác nhau.
Cụ thể, trường hợp một người đồng thời có từ hai căn cứ trở lên để thuộc diện đóng BHXH bắt buộc, thì người đó sẽ thực hiện đóng BHXH theo đối tượng được quy định trước (ưu tiên theo thứ tự liệt kê) trong Luật. Mục tiêu của quy định này nhằm tránh việc đóng trùng lặp, gây áp lực tài chính cho người lao động nhưng vẫn đảm bảo tối đa quyền lợi an sinh.
Trường hợp chủ hộ kinh doanh đang có hợp đồng lao động tại doanh nghiệp
Đối với kịch bản cụ thể: Một cá nhân là chủ HKD (có đăng ký kinh doanh) nhưng đồng thời đang làm việc tại một công ty theo hợp đồng lao động và đã thực hiện đóng BHXH tại đó, việc xác định nghĩa vụ đóng được phân định như sau:
Về phía doanh nghiệp: Đây là đối tượng được quy định tại điểm a, khoản 1, Điều 2 Luật BHXH 2024. Đây là nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu trong danh mục tham gia BHXH bắt buộc.
Về phía hộ kinh doanh: Dù chủ HKD có đăng ký kinh doanh thuộc diện mở rộng đối tượng đóng BHXH bắt buộc theo luật mới, nhưng do cá nhân này đã tham gia BHXH tại doanh nghiệp, họ sẽ không phải đóng thêm BHXH bắt buộc với tư cách chủ hộ kinh doanh.
Như vậy, nếu bạn đang đóng BHXH ở mức cao tại công ty, bạn hoàn toàn có thể yên tâm tiếp tục duy trì quá trình này mà không cần lo lắng về việc phát sinh thêm chi phí BHXH bắt buộc cho HKD của mình.
Những lưu ý quan trọng về quyền lợi dài hạn
Việc tham gia BHXH thông qua doanh nghiệp thường mang lại sự ổn định và mức đóng dựa trên tiền lương thực tế, từ đó đảm bảo các chế độ hưu trí, tử tuất, ốm đau hay thai sản được tối ưu hóa. Các chủ hộ kinh doanh cần lưu ý cập nhật đầy đủ thông tin mã số BHXH để cơ quan quản lý dễ dàng đồng bộ dữ liệu, tránh các vướng mắc về thủ tục hành chính khi giải quyết quyền lợi sau này.
Việc nắm vững quy định này không chỉ giúp chủ hộ kinh doanh tối ưu hóa dòng tiền mà còn là cơ sở để thực hiện đúng các quy định của pháp luật trong giai đoạn chuyển đổi an sinh xã hội hiện nay.