Từ ngày 15/05/2026, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế sẽ chính thức có hiệu lực. Văn bản pháp lý này mang tính bước ngoặt với nhiều sửa đổi theo hướng thắt chặt kỷ cương và tăng mạnh mức xử phạt, đòi hỏi các đơn vị sử dụng lao động cũng như cá nhân cần đặc biệt lưu tâm để đảm bảo tính tuân thủ.
Phạm vi và mục tiêu của nghị định số 90/2026/NĐ-CP
Nghị định mới quy định chi tiết các hành vi vi phạm, hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục trong nhiều phân mảng của ngành y tế như: y tế dự phòng, khám bệnh, chữa bệnh, dược phẩm, mỹ phẩm, thiết bị y tế, dân số và đặc biệt là lĩnh vực Bảo hiểm y tế (BHYT).
Mục tiêu cốt lõi của sự điều chỉnh lần này là nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời bảo vệ tối đa quyền lợi của người dân. Nghị định không chỉ tăng mức tiền phạt mà còn làm rõ các hành vi vi phạm phổ biến trước đây vốn còn gây tranh cãi, tạo hành lang pháp lý minh bạch cho công tác thanh tra, kiểm tra.
Những thay đổi trọng yếu về mức phạt đối với doanh nghiệp và tổ chức
Trong lĩnh vực BHYT, trách nhiệm của người sử dụng lao động được siết chặt hơn bao giờ hết. Các đơn vị cần chú ý các mốc thời gian và định mức xử phạt mới sau đây:
Vi phạm về lập danh sách tham gia BHYT: Trường hợp doanh nghiệp không lập hoặc lập danh sách không đầy đủ số người tham gia BHYT sau 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định, mức phạt có thể dao động từ 2 triệu đồng đến 70 triệu đồng. Ngay cả khi chưa đến mức bị coi là trốn đóng, hành vi thiếu sót trong việc lập danh sách cũng sẽ bị phạt từ 1 triệu đồng đến 35 triệu đồng tùy theo quy mô lao động vi phạm.
Vi phạm về căn cứ đóng BHYT: Hành vi đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn thực tế quy định, hoặc không đóng/đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký sau 60 ngày chậm nộp sẽ đối mặt với mức phạt từ 1 triệu đồng đến 45 triệu đồng.
Quy định này nhấn mạnh vào mốc thời gian "60 ngày" như một ranh giới để phân định tính chất nghiêm trọng của hành vi, từ đó áp dụng các khung hình phạt tương ứng.
Xử phạt đối với các vi phạm về thẻ bảo hiểm y tế và cá nhân
Không chỉ dừng lại ở người sử dụng lao động, Nghị định 90/2026/NĐ-CP còn hướng tới việc chấn chỉnh ý thức của cá nhân tham gia BHYT:
Sử dụng thẻ sai quy định: Hành vi cho mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng thẻ của người khác trong quá trình khám, chữa bệnh sẽ bị xử phạt từ 1 triệu đồng đến dưới 20 triệu đồng. Đây là nỗ lực nhằm hạn chế tình trạng trục lợi quỹ bảo hiểm.
Vi phạm nghĩa vụ tham gia: Đối với những trường hợp thuộc diện bắt buộc nhưng cố tình không tham gia BHYT, mức phạt cảnh báo được áp dụng từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng.
Các biện pháp khắc phục và hướng tiếp cận mới
Điểm đáng chú ý của Nghị định là hệ thống các biện pháp khắc phục hậu quả đi kèm với từng hành vi vi phạm. Điều này đảm bảo rằng việc xử phạt không chỉ dừng lại ở mục đích thu ngân sách mà quan trọng hơn là buộc các cá nhân, tổ chức phải khắc phục ngay sai phạm để trả lại quyền lợi an sinh cho người lao động.
Các quy định về kinh doanh sản phẩm dinh dưỡng trẻ nhỏ, quy tắc hành nghề và xuất nhập khẩu thuốc cũng được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn quản lý y tế hiện đại. Việc nắm bắt kịp thời các nội dung của Nghị định 90/2026/NĐ-CP không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý về tài chính mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội trong việc bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của đội ngũ nhân sự.
Nguồn tham khảo: Nghị định số 90/2026/NĐ-CP của Chính phủ.
Hy vọng bài tổng hợp này giúp bạn và doanh nghiệp có sự chuẩn bị tốt nhất trước thời điểm ngày 15/05 đang đến gần. Theo bạn, quy định về thời hạn "60 ngày" sẽ tác động như thế nào đến quy trình quản lý nhân sự của các đơn vị hiện nay?