Trong nhận thức của phần lớn chủ hộ kinh doanh, nghĩa vụ tài chính đối với ngân sách nhà nước thường chỉ gói gọn trong hai sắc thuế quen thuộc: Thuế giá trị gia tăng (GTGT) và Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Tuy nhiên, bước sang năm 2026, các cơ chế quản lý và giám sát nghĩa vụ thuế sẽ được thắt chặt hơn. Đối với những mô hình hoạt động thuộc các lĩnh vực hoặc ngành nghề đặc thù, chủ hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý đến các sắc thuế bổ sung cùng các quy định pháp lý nghiêm ngặt nhằm hạn chế tối đa rủi ro bị truy thu hoặc xử phạt hành chính.
Các sắc thuế bổ sung đối với nhóm ngành nghề kinh doanh đặc thù
Căn cứ theo quy định tại Điều 7 Nghị định số 68/2026/NĐ-CP, nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh sẽ được phân loại dựa trên tính chất của từng loại hình sản phẩm, dịch vụ hoặc tài nguyên sử dụng. Cụ thể, các loại thuế có thể phát sinh thêm bao gồm:
Thuế tiêu thụ đặc biệt: Sắc thuế này trực tiếp áp dụng đối với các hộ kinh doanh vận hành các mặt hàng hoặc dịch vụ mang tính chất hạn chế tiêu dùng hoặc dịch vụ giải trí cao cấp theo quy định của pháp luật, ví dụ như: kinh doanh rượu, bia, thuốc lá, dịch vụ karaoke, massage, hoặc các hình thức vui chơi giải trí đặc thù khác.
Thuế tài nguyên: Nghĩa vụ nộp thuế tài nguyên sẽ phát sinh khi hộ kinh doanh trực tiếp tham gia vào các hoạt động khai thác nguồn lực tự nhiên, bao gồm việc khai thác cát, đá, các loại khoáng sản thô, hoặc hoạt động khai thác và bộc lộ nguồn nước ngầm.
Thuế bảo vệ môi trường: Áp dụng đối với các cơ sở kinh doanh phân phối hoặc sản xuất các nhóm hàng hóa được pháp luật xác định là có khả năng gây ra tác động tiêu cực hoặc ảnh hưởng xấu đến môi trường sinh thái trong quá trình sử dụng.
Nguyên tắc áp dụng: Các sắc thuế bổ sung nêu trên không áp dụng cào bằng cho tất cả các mô hình. Nghĩa vụ tài chính chỉ được thiết lập khi và chỉ khi hoạt động sản xuất, thương mại của hộ kinh doanh trùng khớp với đối tượng chịu thuế tương ứng được pháp luật quy định.
8 hành vi nghiêm cấm trong công tác quản lý thuế từ ngày 01/07/2026
Bên cạnh việc nắm rõ các sắc thuế phải nộp, các chủ hộ kinh doanh cần đặc biệt lưu ý đến dòng thời gian pháp lý ngày 01/07/2026. Đây là thời điểm hệ thống quản lý thuế áp dụng nghiêm ngặt danh mục 8 hành vi bị nghiêm cấm tuyệt đối nhằm đảm bảo tính minh bạch cho thị trường:
Thông đồng trục lợi: Thực hiện các hành vi móc nối, thỏa hiệp giữa các bên nhằm trốn lậu thuế hoặc gian lận nghĩa vụ tài chính đối với cơ quan quản lý.
Sai lệch doanh thu: Chủ động kê khai không trung thực, hạ thấp hoặc bỏ sót doanh số thực tế phát sinh từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ.
Mượn danh tính thuế: Hành vi chiếm dụng hoặc sử dụng bất hợp pháp mã số thuế của cá nhân, tổ chức khác vào mục đích kinh doanh của mình.
Không lập hóa đơn: Không thực hiện nghĩa vụ xuất hóa đơn hợp pháp cho khách hàng khi hoàn tất giao dịch mua bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ.
Gian lận chứng từ: Lưu trữ, lưu hành hoặc sử dụng hóa đơn giả mạo, hóa đơn khống, hóa đơn không có giá trị pháp lý.
Cản trở thanh tra: Có thái độ hoặc hành vi gây khó khăn, trì hoãn, không hợp tác khi cơ quan thuế thực hiện quy trình kiểm tra, thanh tra theo thẩm quyền.
Xâm phạm hệ thống dữ liệu: Hành vi làm rò rỉ, can thiệp trái phép, chỉnh sửa hoặc phá hoại cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin của ngành thuế.
Chiếm dụng tiền thuế: Đóng giữ, chiếm đoạt hoặc tự ý sử dụng sai mục đích các khoản tiền thuế lẽ ra phải nộp vào Ngân sách Nhà nước.
Định hướng quản lý và khuyến nghị dành cho hộ kinh doanh
Xu hướng quản lý thuế từ năm 2026 cho thấy các biện pháp kiểm soát sẽ ngày càng được tối ưu hóa và siết chặt bằng giải pháp công nghệ. Các mô hình kinh doanh trên nền tảng số như thương mại điện tử, livestream bán hàng, các loại hình dịch vụ cá nhân trực tuyến và những hộ kinh doanh có quy mô dòng tiền lớn sẽ là đối tượng trọng điểm trong công tác rà soát.
Để bảo vệ quyền lợi hợp pháp và duy trì sự phát triển bền vững cho hoạt động kinh doanh, các chủ hộ cần chủ động cập nhật kiến thức pháp luật về thuế, chuẩn hóa quy trình kế toán, chứng từ và hóa đơn ngay từ giai đoạn này, tránh rơi vào tình trạng bị động dẫn đến các tổn thất tài chính không đáng