Ngày 25/03/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 05/2026/NĐ-CP về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có hiệu lực thi hành từ ngày 10/05/2026. Đây là bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội đa tầng, giúp người lao động có thêm nguồn tài chính dự phòng vững chắc khi rời khỏi thị trường lao động.
Bản chất và nguyên tắc vận hành của bảo hiểm hưu trí bổ sung
Bảo hiểm hưu trí bổ sung được hiểu là một chương trình hưu trí tự nguyện, hoạt động theo cơ chế tạo lập quỹ bởi sự đóng góp của cả người sử dụng lao động (NSDLĐ) và người lao động (NLĐ). Quỹ này được quản lý bởi các doanh nghiệp quản lý quỹ chuyên nghiệp, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội và Nghị định 05/2026/NĐ-CP.
Nguyên tắc cốt lõi của chương trình này dựa trên sự tự nguyện của các bên. Doanh nghiệp không được dùng việc tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung như một điều kiện bắt buộc để tuyển dụng hoặc ký kết hợp đồng lao động. Đồng thời, chính sách này phải đảm bảo tính công bằng, không phân biệt đối xử và không được gắn liền với các tiêu chí thi đua, khen thưởng tại đơn vị.
Quy trình 3 bước tham gia dành cho doanh nghiệp
Để triển khai chương trình này một cách chuẩn mực, doanh nghiệp và người lao động cần phối hợp thực hiện qua ba giai đoạn chính:
Bước 1: Thiết lập thỏa thuận và ký kết: NSDLĐ tiến hành lấy ý kiến tập thể, xây dựng văn bản quy định chi tiết về mức đóng, quyền lợi và trách nhiệm. Sau đó, văn bản này được ký kết giữa NSDLĐ với cá nhân NLĐ hoặc tổ chức đại diện công đoàn.
Bước 2: Mở tài khoản cá nhân: Doanh nghiệp lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị quản lý quỹ hưu trí để thiết lập tài khoản cá nhân riêng biệt cho từng người lao động tham gia.
Bước 3: Thực hiện đóng góp tài chính: NSDLĐ định kỳ nộp tiền vào quỹ hưu trí. Khoản đóng góp này bao gồm phần chi phí từ ngân sách doanh nghiệp và phần trích từ thu nhập của NLĐ (theo ủy thác đóng hộ).
Điều kiện thụ hưởng và các trường hợp đặc biệt
Quyền lợi của người lao động khi tham gia bao gồm toàn bộ phần đóng góp từ phía doanh nghiệp cùng với kết quả đầu tư sinh lời từ quỹ. Một điểm đáng chú ý là thời gian làm việc tối thiểu để người lao động được hưởng phần đóng góp của NSDLĐ (nếu có quy định trong thỏa thuận) sẽ không được vượt quá 05 năm.
Bên cạnh chế độ nhận khi đủ tuổi hưu, người lao động được quyền yêu cầu chi trả ngay lập tức trong các tình huống khẩn cấp sau:
Trường hợp người lao động tử vong.
Người lao động mắc các bệnh hiểm nghèo theo danh mục (như ung thư, bại liệt, xơ gan cổ trướng, AIDS...).
Suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc xác định khuyết tật đặc biệt nặng.
Đối với lao động nước ngoài: Khi hết hạn cư trú hoặc giấy phép lao động không được gia hạn tại Việt Nam.
Việc triển khai bảo hiểm hưu trí bổ sung không chỉ khẳng định trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp mà còn là chiến lược thông minh để giữ chân nhân tài, tạo dựng môi trường làm việc bền vững và gia tăng giá trị đời sống cho người lao động trong tương lai.